NEWSFLASH!

Nieuwsredacties worden elke dag overspoeld met berichten. Binnenlands- en buitenlands nieuws, schandalen, opmerkelijke onderzoeken, politieke intriges, enzovoort. De boeiendste onderwerpen en topics halen steeds de headlines, maar hoe betrouwbaar zijn de (nieuws)media eigenlijk?

A LITTLE BIRD TOLD ME…

“Wie zit er achter al die leuke weetjes? Zijn de feiten wel gecheckt? Zijn de bronnen wel betrouwbaar?” Deze stellingen zijn niet meer relevant in het medialandschap van vandaag. Het gaat eerder zo: “Hebben we een grote (lees: brede) hoeveelheid aan onderwerpen? Brengen we sensatie? Bieden we uitgebreider nieuws dan de anderen? Hebben we een catchy headline?” Begrijpelijk, de hele mediasector staat immers onder grote druk. De groei van het aantal media en de snelheid van het digitale nieuws spelen hierbij een belangrijke rol. Nieuws moet nu eenmaal scoren!

OMG!

Soms gaat het wel degelijk fout. Zo publiceerde de Nederlandse ‘Volkskrant’ in 1992 een bericht over de dood van muzikant Tata Mirando. In de eerste plaats was Tata Mirando nog springlevend, daarbij bleek de foto helemaal niet van hem te zijn. Ook bij onze noorderburen publiceerde ‘De Telegraaf’ eind jaren negentig foto’s van Willem-Alexander, vergezeld door een blonde vrouw. In een poging om de concurrerende mediamerken te overtreffen, werd die foto meermaals geplaatst. Kleine error: de vrouw werd ten onrechte Máxima genoemd, terwijl het gewoon een vriendin van een kennis was.

Enkele weken voor de start van de Wereldbeker Voetbal 2006 hoorde de hele wereld in enkele dagen tijd van een zekere Paul Hucker. Hucker, een fervent voetballiefhebber, had zich voor 125 pond laten verzekeren voor een mogelijk emotioneel trauma dat hij zou oplopen bij een afgang van David Beckham en diens ploeg. Dit verhaal schitterde in de wereldwijde pers, maar niet veel later kwam de waarheid aan het licht. Hucker bleek gewoon een sluwe marketingvos te zijn die een reclamestunt voor zijn klant, een verzekeringsmaatschappij, had opgezet. In de Verenigde Staten werden een aantal spectaculaire resultaten geboekt. Verreweg het bekendste voorbeeld is de rol die webbloggers speelden bij het ten val brengen van de Amerikaanse tv-journalist en nieuwsanker Dan Rather. Rather, voordien een sterk en onschendbaar mediamerk, kreeg de bons nadat webloggers aantoonden dat hij zich voor de nieuwsshow‘60 Minutes’ had gebaseerd op valse documenten over de diensttijd van president Bush. Ook de ‘Cincinnati Inquirer’ kreeg rake klappen. Het Amerikaanse dagblad moest tien miljoen dollar schadevergoeding betalen aan bananen-gigant Chiquita vanwege publicaties waarin het bedrijf, onterecht, werd beschuldigd van cocaïnetransporten. Reuters, een autoriteit in de mediawereld, verloor in 2006 flink wat aandelen in geloofwaardigheid. Reuters-fotograaf Adnan Hajj bleek een oorlogsfoto vanuit Libanon te hebben gemanipuleerd. Hij had extra rook en gebouwen toegevoegd. Reuters pleitte al snel schuldig, trok de foto terug en verbrak de banden met Hajj. Later kwam aan het licht dat meerdere gepubliceerde foto’s van Hajj het resultaat waren van photoshop-manipulatie. Dit doet ons trouwens denken aan de weggeretoucheerde lovehandles van president Sarkozy

TRUE GOSSIP

Vanuit het standpunt van de ontvanger is geloofwaardigheid een subjectief gegeven. Het gaat om perceptie. En die perceptie wordt beïnvloed door de afzender, een merk. Een sterk mediamerk zal steeds geloofwaardiger overkomen als een minder sterk merk. Zelfs al gaat het om identiek dezelfde boodschap. Maar dit sluit niet uit dat er nog mediablunders gemaakt worden. Een mediamerk kan, net zoals elk ander merk, schade oplopen en door een heuse crisis (ver)gaan.

NEWS UPDATE?

Is het tijd om de regels te veranderen? Moeten we meer betalen voor echt, onderbouwd nieuws? Is elke redactie verplicht om uit te breiden met een ‘fact-check’ divisie? Wat de oplossing ook moge zijn, één ding is zeker: de media voeden ons elke dag met boeiende gesprekstof. En is dat niet wat we allemaal stiekem willen?